على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

702

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

پادشاه هند . و گاه‌هاى آخر آن را حذف كرده پادشا گويند . و پادشاه چين و يا پادشاه ختن : آفتاب . و پادشاه نيمروز : مردم نيك پى مبارك قدم . و آفتاب . و ا خ . آدم ابو البشر چه تا نيم روز بيشتر در بهشت نماند . و حضرت پيغمبر ما صلى اللّه عليه و آله چه تا نيمروز امت خود را شفاعت مىكند . و نيز پادشاه سيستان را پادشاه نيمروز مىگويند . پادشاهانه ( p d - c h ne ) م ف . پ . بطور پادشاهى و بطور سلطنتى . پادشاهت ( p d - c hat ) ا . پ . سلطنت و پادشاهى . پادشاهزاده ( p d - c h - z de ) ا . پ . مر . شاهزاده . پادشاهى ( p d - c hi ) و پادشائى ( p d - cai ) ا . پ . سلطنت . و ص . سلطنتى و هر چيزى كه منسوب بپادشاه و شخص سلطنت باشد مانند تاج پادشاهى و تخت پادشاهى . و پادشاهى كردن ف ل . : سلطنت كردن . و تحكم كردن . و ظلم نمودن . پادشه ( p d - cah ) ا . پ . مر . پادشاه . پادكان ( p - dok n ) ا . پ . كسى كه داراى سرمايهء اندكى باشد و در دكان ديگرى نشسته بمعاونت وى معامله كند . و دلال . پادكانه ( p dk ne ) و ( p dek ne ) ا . پ . بام بلند . و دريچه . پادل ( p dal ) ا . پ . گل . و شكوفه . پادنگ ( p - dang ) و پادنگه ( p - dange ) ا . پ . چوبى باشد بهيئت سر و گردن اسب كه بدان شلتوك را بكوبند تا برنج از پوست برآيد . پادو ( p - dav ) و پادوان ( p - dav n ) ا . پ . كسى كه پياده در ركاب شخص سوار مىدود . پاده ( p de ) ا ج . پ . گلهء گاو و خر . و چراگاه اسب و شتر و گاو . و چوبدستى و عصا . پاده‌بان ( p de - b n ) ا . پ . گله‌بان و چوپان . و پاسبان و نگاهبان . پادياب ( p d - y b ) ا . پ . شستشوى . و پاكيزه ساختن چيزى با دعا خواندن . پادياو ( p d - y v ) ا . پ . بلغت زند و پازند پادياب . پادير ( p - dir ) و پاذير ( p - zir ) ا . پ . چوبى كه جهت استحكام بر پشت ديوار شكسته زنند تا نيفتد . پار ( p r ) م ف . پ . گذشته . و زمان گذشته . و پيش از اين . و سال گذشته و پارسال . پار ( p r ) ا . پ . پاره و قطعه و پارچه و چرم دباغت يافته . و پرواز . پاراج ( p r j ) ا . پ . آنچه جهت مهمان بعنوان پيش‌كش آورند . پاراد ( p r d ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - عرض لشكر و عرض سپاه . پارازيت ( p r zit ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - پيك و حيوانى و يا نباتى كه در روى حيوان و يا نبات ديگر زندگانى مىنمايد . پاراو ( p r v ) ا . پ . پيره‌زن و پيرزال و ا خ . نام بلوكى از بلوكات قزوين . پارچه ( p rce ) ا . پ . هر چيز بافته شده خواه ابريشمين و يا از پنبه و كتان و پشم باشد . و جامه و پوشاك و لباس . و نيز پارچه : مصغر پاره يعنى پارهء كوچك و قطعه . پارد ( p rad ) ا . پ . كنه . پاردان ( p rd n ) ا . پ . جوال . و تنگ . و ظرف شراب . و شراب . پاردم ( p r - dom ) ا . پ . رانكى پالان كه چرمى است پهن و بر پس پالان چارپايان وصل نموده در پس ران اندازند . و نيز چرمى باشد كه بر پس زين بندند و در زير دم اسب اندازند . پاردو ( p rdu ) ا . پ . يك نوع گياه معطرى كه بلسان نيز گويند . پارزده ( p r - zade ) ا . پ . حسن لبه و و پارچهء كوچكى كه در زير چانهء كودكان مىبندند . پارس ( p rs ) ا خ . پ . فارس كه شيراز و توابع آن و اصفهان و كرمان و يزد باشد و گاه اطلاق بر تمام ايران شود يعنى بر هر جائى كه به زبان پارسى تكلم مىكنند پس بجز آذربايجان و زنجان ساير ممالك ايران را پارس مىتوان گفت . و پهلو پور سام را نيز پارس گويند . وا . جانورى شكارى كوچكتر از پلنگ كه يوز نيز مىگويند . پارسا ( p rs ) ا و ص . پ . پاك و پاكيزه و پاك‌دامن . و پرهيزگار و خداترس و زاهد و متدين و ديندار و مقدس . و مرد عارى از رسوائى و بدنامى . و حلال‌زاده و زادهء با عقد و نكاح شرعى . و كار آزموده و حاذق و با وقوف . و جلد كار . و پارسى و منسوب به پارس . پارسازن ( p rs - zan ) ا . پ . زن پاك‌دامن و مقدس . و زن مرد مقدس . پارسال ( p rs l ) م ف . پ . سال پيش از امسال . پارسايان ( p rs y n ) پ . ج . پارسا . پارسائى ( p rs i ) ا . پ . پاكدامنى و پرهيزگارى . پارسجى ( p rs - ji ) ا . پ . آنكه نگاهبانى از پلنگ و يوز شكارى مىكند . پارسنگ ( p r - sang ) ا . پ . پاسنگ و آن چيزى باشد كه در يك كفهء ترازو نهند